۱۱

" قلم و کاغذ ته ښه راغلاست — هغه ویبپاڼه چېرته چې کلام له اندېښنې، او اندېښنه له کلام سره روغبړ کوي. د ډاکتر زمان ستانیزي دغه ویبپاڼه د الهیاتو، ادبیاتو، حکمت او عرفان موضوعاتو ته وقف شوی، چېرته چې د شعر، ادب ادبی نقدونو  اون عرفانی لیکنوو ته ، 

  څېړنو، فلسفي څرګندونو، او د ورځنیو پېښو د شننې له لارې، د لوستونکي د پوهې او پوهاوي تنده ماتېږي.

___________________________________________


به «قلم و کاغذ» خوش آمدید — صفحهٔ که کلمه با اندیشه و اندیشه با کلمه روی آن به گفت‌وشنود می‌نشیند. اینجا رشته های کلام دکتور زمان ستانیزی، به بررسی رویدادهای سیاسی افغانستان و جهان اختصاص یافته است؛ جایی که رنج خاطر و رمز تعمق، تحقیقات‌ سیاسی، تأملات فلسفی و تحلیل وقایع روزمره، در بافتی از تبصره و سنجش، تشنگی معرفت خوانندهٔ گران‌قدر را فرو می‌نشانند.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

آزادي یعنی څه؟

سیاسی آزادۍ ته کره کتنه

ډاکتر زمان ستانیزی

آزادۍ د انسان ‌‌ذاتي او طبیعي حق دی چې د انسان کرامت په کې تعریف شوی. د انسان د «اشرف مخلوقات» ځانګړیتوب یعنی تفکر، تدبُر، او تعقل له آزادۍ پرته ممکن ندی. د «آزاد تفکر» په عبارت کې د آزاد کلمه زایده او تکرار مکرر ده، ځکه چې د تفکر په کلمه کې د آزادۍ معنا نغښتې ده. تاسې کولی شی یو څوک جسماً په زندان کې واچوی، خو نشی کولی فکر ته یې زولنې ور واچوئ.

فکر ته د زولنو اچول ستاسې خپل کار دی نه د بل چا، وایاست څنګه؟ (ادامه)

طرح بدفرجام تجزیۀ افغانستان زیر نقاب فدرالیزم

نوشتهٔ دکتور زمان ستانیزی

اقتباس ازجریدهٔ  راه مدنیت ۱۳ اگست ۲۰۲۲

آیینهٔ تاریخ

بعضی‌ها آیینهٔ تاریخ را صاف می‌کنند تا کم‌وکاست خود را در آن دیده خود را اصلاح کنند. برخی دگر خود را چنان کامل و افتخارآفرین می‌بینند که اگر آیینهٔ تاریخ زشتی‌های‌شان را بر رخ‌شان بکشد، آیینهٔ را می‌شکنند، ولی خود را نمی‌شکنند. سپس همین‌ها تکه‌های شکستهٔ آیینهٔ تاریخ را طوری پهلوی هم می‌گذارند که در بازنویسی تاریخ صرف تصویر منیت، انانیت، کبر و خودپسندی خودشان منعکس گردد.

بزرگ‌ترین فاجعهٔ تاریخ بشریت به‌نام نامسمای جنگ جهانی دوم به قیمت جان بیش از ۶۰میلیون انسان تمام شد که ۴۵میلیون آنها افراد ملکی بودند و بیش از ۱۵میلیون معیوب و معلول را در ویرانه‌های هولناک اروپا به‌جا گذاشت. صرف آن وقت بشر که خدا را گم کرده بود، ولی خود را هنوز نیافته بود از شر خود شرمید و سر به گریبان فرو برد. بر صفحهٔ وجدان جمعی صرف یک کلمه با سوالیه نوشته بود: چرا؟  (ادامه)

د نړۍ تر ټولو اسلامی هیواد څه نومېږی؟

ډکتور زمان ستانیزی


د «اسلام» کلمې ته هرڅوک د خپلی پوهې او ذهنیت مطابق معنا، مفهوم، او رنګ ورکوی. چا ته شعار او چا ته هویت دی، ځینو ته دین او ځینو ته دولت، یو ته سیاست او بل ته تجارت دی، یو ته د ستم بهانه، بل ته د حاکمیت وسیله ده، یو ته د ولسواکی لاره، بل ته د استبداد څپېړه ده، او په نهایت کې ځینوته د طبیعت په ښایستونو کې ځان ورکول.  په نننې عصر او زمان کې تر هری بلی کلمې له اسلام نه هر راز وړه او ناوړه استفادې کېږی. 

زن نباش، مرد با

نبشتهٔ دکتور *زمان ستانیزی
کهن‌ترین اسطوره‌های بشریت با مردسالاری مترادف آغاز گردیده است. از سومری‌ها و عقادهای بین‌النهرین تا آسوری‌ها و بابلی‌ها حقیقت تلخ زن‌ستیزی و حاکمیت مرد بالای زن نه‌تنها در خاک رس سرشت آدم خاکی را با آب باران ظلمت آغشت، بل روی کتیبه‌های ساختهٔ همان گل/خاک رس نوشته شده تا به تداوم سیاه‌روزی بشریت شهادت بدهند.

در اسطوره‌های بابلی‌ها، خداوند آدم و لیلی را مساوی و مستقل آفرید و در باغ بهشت مسکن داد. آدم، مهر، معاشرت، مراوده و عطوف چندان نداشت و بر حاکمیت خود بالای لیلی اصرار می‌ورزید. لیلی دلتنگ شد و از باغ بهشت فرار کرد. زمانی که برگشت به‌سبب سرکشی‌اش دروازهٔ بهشت را به رویش بسته یافت. جایش را در پهلوی آدم، حوا گرفته بود. حوایی که از قبرغه چپ یعنی پهلوی چپ آدم برخاسته بود. حوا از پهلوی چپ آدم و در پهلوی چپ آدم بود، تا آدم همیشه در راست باشد و «راست» باشد.

حجابهای کاذب 
دکتور زمان ستانیزی
«انَ‌الله جَمیل و یُحِب‌الجَمّال» خداوند زیبا است و زیبایی را می‌پسندد؛ بنابراین چرا زیباپسندی جزو عبادات ما نیست؟ خداوند همه چیز را زیبا آفرید و انسان را به بهترین شکل «أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ» (تین آیه ۴) هستی بخشید؛ بنابراین چرا پوشاندن و پنهان کردن زیبایی رسم دیانت شده است؟

دوه افغانستانه په یوه جغرافیه کې نه ځایېږی
دکتور زمان ستانیزی

خلاق تفکر او نوښت خدایي رنګ لري ځکه چې له عقل سره ګډه ریښه لری او له زېژنده اندېښنی سره یو ځای په سمسورو څانګو کې سپړېږی. ژور تفکر او کره کتنه د اندېښنې تداوم زیاتوي، خو د تفکر له خلاقه قدرت نه کار نه اخیستل د نعمت کفران دی. د زړو جامو اغوستل عیب ندی، خو د زړو اندېښنو روږدېدل او اعتیاد خلاقیت وژنی. ز.س

 په رسنیو  کی خپری شوی لیکنی - مقالات منتشره ر  رسانه های نشراتئ

برای مطالعهٔ مطالب منتشره در مجلات، دانشنامه ها و جراید چاپی و دیجیتال لطفاً روی نامهای نشرات خاص کلیک کنید.